Gwyneth Lewis oedd Bardd Cenedlaethol cyntaf Cymru, ar ôl cael ei phenodi yn 2005, a hi ysgrifennodd yr arysgrif ddwyieithog chwe throedfedd o uchder ar flaen Canolfan Mileniwm Cymru, sydd bellach yn un o symbolau eiconig Cymru. Cafodd ei magu'n siarad Cymraeg yng Nghaerdydd, ac aeth i astudio Saesneg cyn dod yn Gymrawd Harkness yn yr Unol Daleithiau, gan astudio ysgrifennu ym Mhrifysgolion Harvard a Columbia. Ar ôl cwblhau doethuriaeth yn Rhydychen, bu’n gweithio fel cynhyrchydd teledu gyda’r BBC cyn dod yn awdur llawrydd. Cyhoeddwyd ei degfed casgliad o farddoniaeth, First Rain in Paradise, yn 2025 gan Bloodaxe Books. Mae ei gwaith wedi ennill Gwobr Llyfr y Flwyddyn yn Gymraeg ac yn Saesneg, Gwobr Gŵyl Farddoniaeth Aldeburgh a Gwobr Cholmondeley gan Gymdeithas yr Awduron am gorff nodedig o waith. Enillodd ei hunangofiant, Nightshade Mother: A Disentangling (Calon, 2024), Wobr Llyfr y Flwyddyn 2025 am Lyfr Ffeithiol Greadigol. Dyfarnwyd MBE iddi am ei gwasanaethau i lenyddiaeth a iechyd meddwl yn 2022, ac mae'n dysgu ysgrifennu yn rhyngwladol.
Barddoniaeth er Llesiant
Nid therapi yw ysgrifennu – ond gall fod yn ymarfer therapiwtig. Bydd y cwrs hwn yn dangos i chi sut i ystyried ysgrifennu mewn ffordd sy’n cefnogi eich llesiant – gan gynnig cysylltiad, dealltwriaeth, mynegiant, archwiliad a mwynhad, tra hefyd yn trafod peryglon gofynion barddoniaeth a’r datguddio sy’n gysylltiedig â’r ffurf lled-gyhoeddus hon o gyfathrebu.
Gan ddefnyddio cyfuniad o ymarferion darllen ac ysgrifennu, ochr yn ochr â meithrin cysylltiad â’r tirwedd a gyda’ch gilydd, byddwch yn ystyried sut i ddweud beth rydych wir yn ei olygu wrth archwilio materion cymhleth a thechnegau o fynd i’r afael â phoen ai osgoi wrth ysgrifennu. Byddwn yn ystyried diogelu; sut i drafod ofn ac anghysur; sut i amddiffyn ein hunain rhag blinder, barn a hunanfeirniadaeth.
Bydd y tiwtoriaid Clare Shaw a Gwyneth Lewis yn defnyddio eu profiad o ysgrifennu am gariad, methiant, poen a dygnwch i’ch arwain drwy gydol yr wythnos. Bydd Gwyneth yn hapus i ddarllen gwaith creadigol yn Gymraeg.
Tiwtoriaid
Gwyneth Lewis
Clare Shaw
Ganed Clare Shaw (nhw/eu) yn Burnley ym 1972 ac mae bellach yn byw ar y bryniau uwchben Hebden Bridge. Eu tri chasgliad cyntaf gyda Bloodaxe Books oedd Straight Ahead (2006), sy'n cynnwys cerdd a gafodd Ganmoliaeth Uchel gan Wobrau Barddoniaeth Forward yn 2006; Head On (2012); a Flood (2018). Enillodd eu pedwerydd casgliad, Towards a General Theory of Love (Bloodaxe Books, 2022), wobr Northern Writers am farddoniaeth yn 2018 a'i enwi'n Llyfr y Flwyddyn gan y Gymdeithas Farddoniaeth. Mae eu casgliad nesaf, I Saw What I Know, i’w ryddhau gan Bloodaxe Books yn 2027. Mae Clare yn perfformio'u gwaith ledled gwledydd Prydain a'r tu hwnt, ac mae wedi ennyn disgrifiadau fel 'trydanol' ac 'un o'r darllenwyr gorau ar y sîn'. Mae eu barddoniaeth wedi cael ei chynnwys mewn blodeugerddi, ei gosod i gerddoriaeth, ei darlunio a'i llwyfannu, ac wedi ymddangos sawl gwaith ar BBC Radio 3 a BBC Radio 4. Mae Clare yn eiriolwr angerddol dros farddoniaeth, ecoleg a chyfiawnder cymdeithasol, a chyd-olygodd flodeugerdd gan Little Toller, The Book of Bogs: Stories of a Yorkshire Moor and other Peatlands, yn 2025. Mae Clare yn addysgwr poblogaidd sy'n arbenigo mewn digwyddiadau ymgysylltu bywiog a chyfranogi torfol. Maen nhw'n diwtor rheolaidd i'r Gronfa Lenyddol Frenhinol, Sefydliad Arvon a'r Ysgol Ysgrifennu, ac maen nhw wedi cyfarwyddo nifer o fentrau ar gyfer beirdd, gan gynnwys Gŵyl Farddoniaeth Kendal. Mae eu Substack sy'n cael ei ysgrifennu mewn cydweithrediad â Kim Moore – Shaw and Moore – yn uchel ei safle mewn is-gategorïau llenyddiaeth a barddoniaeth ac yn aml yn cael ei ddathlu fel adnodd gwych o ran crefft ysgrifennu.
Darllenydd Gwadd
Abeer Ameer (Digidol)
Mae Abeer Ameer yn fardd o gefndir Iracaidd, sy'n byw yng Nghaerdydd. Hyfforddodd fel deintydd yn Llundain gan ddatblygu diddordeb mewn trin cleifion sy’n dioddef o orbryder a meddylgarwch. Mae ei cherddi yn cael eu hysbrydoli'n aml gan straeon am Irac ac maent yn cynnwys amrywiaeth o themâu personol a gwleidyddol. Maent wedi eu cyhoeddi mewn sawl lle ar-lein ac mewn cyhoeddiadau print gan gynnwys: Acumen, Poetry Wales, Magma, New Welsh Reader, The Rialto a The Poetry Review. Cyhoeddwyd ei chasgliad cyntaf o farddoniaeth, Inhale/ Exile, gan Seren ym mis Chwefror 2021 a cyrhaeddodd restr fer Categori Barddoniaeth Llyfr y Flwyddyn 2022.